Мектеп – бұл тек сөмке, форма және әдемі дәптерлер ғана емес. Бұл – ережелер, күтілімдер, жауапкершілік пен қарым-қатынастардан тұратын жаңа әлем. Сондықтан басты сұрақ: «Ол оқи ала ма?» емес, «Ол мектеп оқушысы болуға дайын ба?» деген сұрақ. Әр бала мектепке өз қарқынымен келеді. Бірі ерте оқиды, бірақ тез шаршайды. Екіншісі баяу санайды, алайда келісімге келе алады және берілмейді. Мектепке дайындық – бұл “тізім бойынша” дағдылар емес, тепе-теңдік.
Интеллектуалдық дайындық – бұл бастың ішіндегі энциклопедия емес, ойлау қабілеті. Бала психологиялық тұрғыдан дайын деп саналады, егер ол: нұсқауды тыңдап, түсіне алса; ойланып, салыстырып, қорытынды жасай алса; сұрақ қоюдан және қателесуден қорықпаса.
- Не көмектеседі: ойындар, талқылаулар, бірге кітап оқу, «Дұрыс па, дұрыс емес пе?» дегеннің орнына «Сен қалай ойлайсың?» деген сұрақтар.
Мектеп әрдайым оңай бола бермейді. Шаршау да болады, ескерту де, сәтсіздік те кездеседі. Осы тұста эмоциялық-ерік-жігерлік жетілу маңызды. Мектепке дайын бала: күте біледі және ережелерді сақтайды; тапсырманы ұнамаған күннің өзінде аяқтай алады; өз эмоцияларын біртіндеп басқаруды үйренеді.
- Ата-аналар үшін маңыздысы: асықтырмау, ұялтпау, салыстырмау. Қысымнан гөрі қолдау әлдеқайда тиімді.
Мектепте адамдар көп: балалар да әртүрлі, ересектер де, жағдайлар да сан алуан. Әлеуметтік дайындық – бұл өзгелердің арасында бола білу: келісу; көмек сұрай алу; топ ережелерін қабылдау; өзін жоғалтпай, ересекті құрметтеу.
- Не көмектеседі: тірі қарым-қатынас, ережесі бар ойындар, айыптаусыз жанжалдарды талқылау.
Ең нәзік, бірақ ең маңызды компонент – мотивация. Егер бала мектепке: білім алу үшін; қызығушылықпен; «мен өстім» деген сезіммен барса, бейімделу әлдеқайда жеңіл өтеді. «Мектеп сені тәртіпке үйретеді» немесе «онда сені ешкім аяй қоймайды» сияқты сөздер мотивацияны емес, алаңдаушылықты тудырады.
Дайындық – бұл физиологиялық қырларды да қамтиды: бала отыра, жаза, тыңдай ала ма; жеткілікті ұйықтай ма; қолы қарындашты дұрыс ұстай ала ма. Күн тәртібі, қозғалыс пен ойын – ұсақ-түйек емес, бұл негіз.
Мектеп – «мінсіз балаға» арналған емтихан емес, өмір жолының бастауы. Егер баланың жанында: қабылдайтын, қолдайтын, сенетін ересек адам болса, ол міндетті түрде бәрін еңсереді.
Педагог-психолог: Бекмухаметова Махаббат Азаматовна
